دریا نام دیگر من بود

مجموعه های شعر:
من اما لیلی نیستم، انتشارات دارینوش، ۱۳۹۱
درخت از میان سایه اش می گذرد، انتشارات مروارید، ۱۳۹۴
پرهیب، انتشارات مروارید، ۱۴۰۰

دریا نام دیگر من بود...

یادداشتی بر سومین مجموعه شعر آنژیلا عطاییعلیرضا عطایی، پژوهشگر ادبی «پرهیب» سومین مجموعه شعر آنژیلا عطایی است که در آخرین روزهای سال 1400 از سوی انتشارات مروارید به چاپ رسیده است. این مجموعه شامل ۴۲ شعر منتخب از بین سرودههای این شاعر است که طی سال های ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۰ نوشته شدهاند. زبان شاعر در این کتاب نسبت به دو مجموعه شعر قبلی دستخوش تغییر بسیار شده است و ضمن برخورداری از دایره واژگانی وسیع،  کارآمدی خود را در تنوع بصری تصاویر با آرایههای مبتکرانه کلمات نشان میدهد. شعر در چنین شرایطی شبیه یک تندیس است که به جای حجم و رنگ، واژهها، معنا و ابژه، ادوات و ابزار دست شاعر هستند، به این ترتیب ضدیت موقعیت و معنا، تفاهم معنی و انبساط زمان در حال گسترش از لحظه به ابدیت از ویژگیهای زبان شاعرانه آنژیلا عطایی در این کتاب هستند. در مقابل انجماد مفاهیم و برودت موقعیت، بازیابی قواره حسی در شعرها را دشوار میکند و حتی در بعضی از اشعار فرجامی را میآفریند که به زبان مرثیه نزدیک است و  گویی حاوی تصاویری درناک از آفرینش موجوداتی است که ابتر و ناقص آفریده شدهاند، کمااینکه هریک منظوری را در جهان عینی نمایندگی میکنند و البته شاید حضور در فضای تجریدی شعرآنژیلا عطایی و علاقه او برای غلبه کلمات در این بستر، ذهن را به سمت آگاهی جدیدی سوق دهد. در عین حال نوع چینش کلمات پس از هم و دقت شاعر در تناسب حروف و کلماتی که با هم مانوس میشوند واژگان را شبیه گوی های غلتانی نشان میدهد که در فراز یک بلندی رها شده، روی هم غلتیده و در انتها دور هم جمع شده و کنار هم مینشینند. همچنین در این مجموعه قرینهسازیهای غریزی که گویا میراث شنیداری ماست و از انعکاس مانوس در عادات ادبی شاعرانه ما نشات م دریا نام دیگر من بود...

نقدی بر مجموعه شعر «پرهیب» سروده آنژیلا عطاییدکتر فهیمه گلنار پژوهشگر ادبی «پرهیب» سومین مجموعه شعر آنژیلا عطایی است که در سال1400 از سوی انتشارات مروارید منتشر شده است. «پرهیب» مرثیهای اجتماعی است که از ماجرای درد و شکست و زیست نسل خود و کسانی که نمیتوانند از اندیشه آن فارغ باشند، سخن میگوید. در نتیجه تصویر پریشانی،  ناامیدی و اندوهی عمیق است که از پیوند ذهن شاعر با فرهنگ و تجربهی زیسته او نشأت گرفته است. همگنه یا عامل وحدتزای شعرهای این مجموعه که سازنده محتوای آن است، عبارتند از فضای شبحگون و سایهگونی که بر تمام روایتهای این مجموعه سایه افکنده که در تکرار واژگانی چون خواب و رختخواب و تخت نمود یافته است. به عنوان نمونه:«تو هیچ وقت از تخت پایین نمیآیی/هزار سال خوابیدهای/ ما آنچه را به یاد نمیآوریم خواب دیده ایم» (ص ۱۰)«چیزی میان خواب و پریشانی تو را به انگشت میگیرد» (ص ۴۲)«چیزی میان انگشتهای تو خواب را به یک طرف میخواباند» (ص ۴۲)«بگو پناه میبرم به خدایی که بیماری را آفریده است/ تخت را آفریده است» (ص ۱۱)«به موسی گفتم/ خیال میکنم باید با صفورا بخوابم» (ص ۱۹)«باریک روشن پرده بر گوشههای خواب/ دست میبرم/ اصطکاک اجرام نیمهمست.» (ص ۳۱)از نظر نوع گفتمان، گفتمانی که بر این مجموعه حاکم است گفتمانی تنشی است. رابطه تنشی که بر دو محور عاطفی و شناختی قرار میگیرد. به این صورت که بنیانهای حسی و ادراکی با اجتماع در تعامل قرار میگیرند و بر اثر همین تعامل فرایند تنشی شکل میگیرد. به عنوان نمونه شعر «مرثیه خوانی» با روایت زنی بیوه که معشوق خود را در جنگ از دست داده است محور عاطفی شعر برجسته شده و با پدیده جنگ و شهادت محور شناختی فقدان و حرمان معنا مییابد و از تعامل دریا نام دیگر من بود...